🌸 भाऊबीजच्या शुभेच्छा!
संत मुक्ताबाईंची “ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा” ही शिकवण आजही आपल्याला काय सांगते? 🙏😊
भाऊ-बहिणीच्या प्रेमातून संपूर्ण मानवजातीला मिळालेला प्रेम,
क्षमा आणि समजूतदारपणाचा संदेश!
आज भाऊबीज! 😊
भाऊ-बहिणीच्या प्रेमाचा, जिव्हाळ्याचा आणि अतूट नात्याचा सुंदर सण!
भाऊबीज म्हटलं की बहिणीने भावाला ओवाळणं,
आज भाऊबीज! 😊
भाऊ-बहिणीच्या प्रेमाचा, जिव्हाळ्याचा आणि अतूट नात्याचा सुंदर सण!
भाऊबीज म्हटलं की बहिणीने भावाला ओवाळणं,
भावाने बहिणीला भेटवस्तू देणं, लहानपणीच्या आठवणींना उजाळा देणं
आणि एकमेकांच्या सुख-दुःखात सोबत राहण्याचं आश्वासन देणं, हे सगळं आठवतं!
पण आज भाऊबीजच्या निमित्ताने मला एका वेगळ्याच
पण आज भाऊबीजच्या निमित्ताने मला एका वेगळ्याच
भाऊ-बहिणीच्या नात्याची आठवण झाली.
ती म्हणजे संत ज्ञानेश्वर माऊली आणि त्यांची धाकटी बहीण संत मुक्ताबाई!
या दोघांच्या नात्यातून आपल्याला केवळ भाऊ-बहिणीचं प्रेमच नाही,
ती म्हणजे संत ज्ञानेश्वर माऊली आणि त्यांची धाकटी बहीण संत मुक्ताबाई!
या दोघांच्या नात्यातून आपल्याला केवळ भाऊ-बहिणीचं प्रेमच नाही,
तर संपूर्ण आयुष्य कसं जगावं याचंही सुंदर मार्गदर्शन मिळतं.
आणि त्यासाठी मला आठवतो संत मुक्ताबाईंचा अत्यंत अर्थपूर्ण अभंग—
“ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा!” 🙏
🌼 एका बहिणीने आपल्या मोठ्या भावाला दिलेला अनमोल उपदेश!
संतपरंपरेतील एका प्रसिद्ध कथेनुसार, एकदा संत ज्ञानेश्वरांना
आणि त्यासाठी मला आठवतो संत मुक्ताबाईंचा अत्यंत अर्थपूर्ण अभंग—
“ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा!” 🙏
🌼 एका बहिणीने आपल्या मोठ्या भावाला दिलेला अनमोल उपदेश!
संतपरंपरेतील एका प्रसिद्ध कथेनुसार, एकदा संत ज्ञानेश्वरांना
समाजातील काही लोकांच्या अपमानास्पद वागणुकीमुळे खूप दुःख झालं.
लोकांच्या वागण्याने व्यथित होऊन ज्ञानेश्वर माऊली आपल्या
लोकांच्या वागण्याने व्यथित होऊन ज्ञानेश्वर माऊली आपल्या
झोपडीत गेले आणि त्यांनी दार बंद करून घेतलं.
आपला मोठा भाऊ दुःखी झाला आहे, हे पाहून त्यांची धाकटी बहीण मुक्ताबाई
आपला मोठा भाऊ दुःखी झाला आहे, हे पाहून त्यांची धाकटी बहीण मुक्ताबाई
त्यांना समजावण्यासाठी आली.
पण तिने केवळ भावाची समजूत काढली नाही.
तिने आपल्या भावाला खऱ्या संतत्वाची, क्षमाशीलतेची आणि विश्वबंधुत्वाची आठवण करून दिली!
ती म्हणाली—
योगी पावन मनाचा।
साहे अपराध जनाचा॥
विश्व रागे झाले वन्ही।
संती सुखे व्हावे पाणी॥
शब्दशस्त्रे झाले क्लेश।
संती मानावा उपदेश॥
विश्वपट ब्रह्मदोरा।
ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा॥
किती सुंदर विचार आहेत हे! 😊
विशेष म्हणजे एक धाकटी बहीण आपल्या मोठ्या भावाला समजावत आहे!
आणि तो भाऊ कोण?
साक्षात संत ज्ञानेश्वर माऊली!
यातूनच आपल्याला एक महत्त्वाची गोष्ट शिकायला मिळते.
ज्ञान आणि समजूतदारपणा यांचा संबंध केवळ वयाशी किंवा नात्यातील मोठेपणाशी नसतो!
कधीकधी आपल्या घरातील लहान व्यक्तीदेखील आपल्याला आयुष्याचा खूप मोठा धडा शिकवून जाते!
🌷 “विश्व रागे झाले वन्ही, संती सुखे व्हावे पाणी!”
या अभंगातील मला सर्वांत जास्त भावणाऱ्या ओळी म्हणजे—
“विश्व रागे झाले वन्ही। संती सुखे व्हावे पाणी॥”
किती साध्या शब्दांत किती मोठं तत्त्वज्ञान सांगितलं आहे!
संपूर्ण जग रागाने आगीसारखं पेटलं, तरी संतांनी पाण्यासारखं शांत राहावं!
आजच्या काळात हा विचार किती महत्त्वाचा आहे!
आपल्या घरात, कुटुंबात, नातेवाईकांमध्ये, मित्रांमध्ये,
पण तिने केवळ भावाची समजूत काढली नाही.
तिने आपल्या भावाला खऱ्या संतत्वाची, क्षमाशीलतेची आणि विश्वबंधुत्वाची आठवण करून दिली!
ती म्हणाली—
योगी पावन मनाचा।
साहे अपराध जनाचा॥
विश्व रागे झाले वन्ही।
संती सुखे व्हावे पाणी॥
शब्दशस्त्रे झाले क्लेश।
संती मानावा उपदेश॥
विश्वपट ब्रह्मदोरा।
ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा॥
किती सुंदर विचार आहेत हे! 😊
विशेष म्हणजे एक धाकटी बहीण आपल्या मोठ्या भावाला समजावत आहे!
आणि तो भाऊ कोण?
साक्षात संत ज्ञानेश्वर माऊली!
यातूनच आपल्याला एक महत्त्वाची गोष्ट शिकायला मिळते.
ज्ञान आणि समजूतदारपणा यांचा संबंध केवळ वयाशी किंवा नात्यातील मोठेपणाशी नसतो!
कधीकधी आपल्या घरातील लहान व्यक्तीदेखील आपल्याला आयुष्याचा खूप मोठा धडा शिकवून जाते!
🌷 “विश्व रागे झाले वन्ही, संती सुखे व्हावे पाणी!”
या अभंगातील मला सर्वांत जास्त भावणाऱ्या ओळी म्हणजे—
“विश्व रागे झाले वन्ही। संती सुखे व्हावे पाणी॥”
किती साध्या शब्दांत किती मोठं तत्त्वज्ञान सांगितलं आहे!
संपूर्ण जग रागाने आगीसारखं पेटलं, तरी संतांनी पाण्यासारखं शांत राहावं!
आजच्या काळात हा विचार किती महत्त्वाचा आहे!
आपल्या घरात, कुटुंबात, नातेवाईकांमध्ये, मित्रांमध्ये,
सोसायटीमध्ये किंवा समाजात अनेकदा मतभेद होतात.
कधी कोणाचे शब्द आपल्याला दुखावतात.
कधी आपला अपमान झाल्यासारखं वाटतं.
कधी आपल्याला असं वाटतं की आपणच बरोबर आहोत
कधी कोणाचे शब्द आपल्याला दुखावतात.
कधी आपला अपमान झाल्यासारखं वाटतं.
कधी आपल्याला असं वाटतं की आपणच बरोबर आहोत
आणि समोरची व्यक्ती चुकीची आहे!
आणि मग काय?
आपणही रागावतो!
कधीकधी बोलणं बंद करतो!
मनात अढी धरून बसतो!
पण अशा वेळी मुक्ताबाईंचा हा अभंग आपल्याला आठवायला हवा.
समोरची व्यक्ती रागाने पेटली असताना आपणही रागाने पेटलो,
आणि मग काय?
आपणही रागावतो!
कधीकधी बोलणं बंद करतो!
मनात अढी धरून बसतो!
पण अशा वेळी मुक्ताबाईंचा हा अभंग आपल्याला आठवायला हवा.
समोरची व्यक्ती रागाने पेटली असताना आपणही रागाने पेटलो,
तर आग आणखी वाढणार!
पण त्याच वेळी आपण शांत राहिलो, समजूतदारपणा दाखवला,
पण त्याच वेळी आपण शांत राहिलो, समजूतदारपणा दाखवला,
तर अनेक प्रश्न सहज सुटू शकतात.
अर्थात शांत राहणं म्हणजे अन्याय सहन करणं नव्हे!
योग्य वेळी आपली भूमिका ठामपणे मांडणं आणि तरीही मनात द्वेष न ठेवणं,
अर्थात शांत राहणं म्हणजे अन्याय सहन करणं नव्हे!
योग्य वेळी आपली भूमिका ठामपणे मांडणं आणि तरीही मनात द्वेष न ठेवणं,
हीच खरी समजूतदारपणाची खूण आहे.
🌺 “शब्दशस्त्रे झाले क्लेश, संती मानावा उपदेश!”
आजच्या सोशल मीडियाच्या युगात तर या ओळी अधिकच महत्त्वाच्या वाटतात!
फेसबुक, व्हॉट्सॲप, इन्स्टाग्राम अशा माध्यमांवर
🌺 “शब्दशस्त्रे झाले क्लेश, संती मानावा उपदेश!”
आजच्या सोशल मीडियाच्या युगात तर या ओळी अधिकच महत्त्वाच्या वाटतात!
फेसबुक, व्हॉट्सॲप, इन्स्टाग्राम अशा माध्यमांवर
आपण किती सहजपणे एकमेकांवर टीका करतो!
कधीकधी एखाद्या व्यक्तीच्या एका वाक्यामुळे वर्षानुवर्षांची मैत्री तुटते.
एखाद्या गैरसमजामुळे भावंडांमध्ये दुरावा निर्माण होतो.
कुटुंबातील छोटासा वाद मोठ्या संघर्षात बदलतो.
मला नेहमी वाटतं—
प्रत्येक गोष्टीला उत्तर देणं आवश्यक नसतं आणि प्रत्येक वाद
कधीकधी एखाद्या व्यक्तीच्या एका वाक्यामुळे वर्षानुवर्षांची मैत्री तुटते.
एखाद्या गैरसमजामुळे भावंडांमध्ये दुरावा निर्माण होतो.
कुटुंबातील छोटासा वाद मोठ्या संघर्षात बदलतो.
मला नेहमी वाटतं—
प्रत्येक गोष्टीला उत्तर देणं आवश्यक नसतं आणि प्रत्येक वाद
जिंकणं म्हणजे आयुष्य जिंकणं नसतं!
काही वेळा शांत राहणं, समोरच्याचं म्हणणं ऐकून घेणं आणि
काही वेळा शांत राहणं, समोरच्याचं म्हणणं ऐकून घेणं आणि
योग्य वेळी संवाद साधणं अधिक महत्त्वाचं असतं.
आपल्या घरातील छोटी-मोठी वादळं शक्यतो घरातच शांत व्हावीत!
कारण नाती टिकवण्यासाठी केवळ प्रेम पुरेसं नसतं.
त्यासाठी समजूतदारपणा, संयम आणि क्षमाशीलताही आवश्यक असते.
🌸 “विश्वपट ब्रह्मदोरा” – आपण सगळे एकाच विश्वाचे धागे!
या अभंगातील आणखी एक सुंदर विचार म्हणजे—
“विश्वपट ब्रह्मदोरा।”
संपूर्ण विश्व हे एका विशाल वस्त्रासारखं आहे आणि त्यातील प्रत्येक धागा
आपल्या घरातील छोटी-मोठी वादळं शक्यतो घरातच शांत व्हावीत!
कारण नाती टिकवण्यासाठी केवळ प्रेम पुरेसं नसतं.
त्यासाठी समजूतदारपणा, संयम आणि क्षमाशीलताही आवश्यक असते.
🌸 “विश्वपट ब्रह्मदोरा” – आपण सगळे एकाच विश्वाचे धागे!
या अभंगातील आणखी एक सुंदर विचार म्हणजे—
“विश्वपट ब्रह्मदोरा।”
संपूर्ण विश्व हे एका विशाल वस्त्रासारखं आहे आणि त्यातील प्रत्येक धागा
एकाच ब्रह्मतत्त्वाशी जोडलेला आहे.
किती व्यापक विचार आहे हा!
आपण सर्वजण वेगवेगळ्या कुटुंबांत जन्माला आलो.
आपले धर्म, भाषा, विचार, संस्कृती आणि जीवनपद्धती वेगवेगळ्या असू शकतात.
पण शेवटी आपण सर्वजण एकाच मानवजातीचे भाग आहोत!
मग केवळ मतभेदांमुळे आपण एकमेकांचा द्वेष का करावा?
आज जगाला तंत्रज्ञानाइतकंच प्रेम, सहिष्णुता आणि परस्पर आदराची गरज आहे.
🤖 मुक्ताबाईंची शिकवण आणि आजचं AI युग!
आज आपण Artificial Intelligence अर्थात AI च्या युगात जगत आहोत.
AI च्या मदतीने आपण अनेक गोष्टी शिकू शकतो.
मोठमोठ्या प्रश्नांची उत्तरं मिळवू शकतो.
आपलं काम अधिक वेगाने आणि प्रभावीपणे करू शकतो.
पण एक प्रश्न मला नेहमी पडतो!
आपण तंत्रज्ञानाच्या मदतीने अधिक बुद्धिमान होत असताना
किती व्यापक विचार आहे हा!
आपण सर्वजण वेगवेगळ्या कुटुंबांत जन्माला आलो.
आपले धर्म, भाषा, विचार, संस्कृती आणि जीवनपद्धती वेगवेगळ्या असू शकतात.
पण शेवटी आपण सर्वजण एकाच मानवजातीचे भाग आहोत!
मग केवळ मतभेदांमुळे आपण एकमेकांचा द्वेष का करावा?
आज जगाला तंत्रज्ञानाइतकंच प्रेम, सहिष्णुता आणि परस्पर आदराची गरज आहे.
🤖 मुक्ताबाईंची शिकवण आणि आजचं AI युग!
आज आपण Artificial Intelligence अर्थात AI च्या युगात जगत आहोत.
AI च्या मदतीने आपण अनेक गोष्टी शिकू शकतो.
मोठमोठ्या प्रश्नांची उत्तरं मिळवू शकतो.
आपलं काम अधिक वेगाने आणि प्रभावीपणे करू शकतो.
पण एक प्रश्न मला नेहमी पडतो!
आपण तंत्रज्ञानाच्या मदतीने अधिक बुद्धिमान होत असताना
माणूस म्हणून अधिक समजूतदारही होत आहोत का?
आपल्याकडे जगभरातील माहिती उपलब्ध आहे.
पण स्वतःच्या मनातील राग, अहंकार, मत्सर आणि गैरसमज
आपल्याकडे जगभरातील माहिती उपलब्ध आहे.
पण स्वतःच्या मनातील राग, अहंकार, मत्सर आणि गैरसमज
ओळखण्याची क्षमता किती विकसित झाली आहे?
याच विचारातून मी माझ्या MuktAI उपक्रमात AI चा अर्थ केवळ
याच विचारातून मी माझ्या MuktAI उपक्रमात AI चा अर्थ केवळ
Artificial Intelligence एवढाच मर्यादित ठेवत नाही.
माझ्यासाठी MuktAI म्हणजे Awareness Intelligence — सजग बुद्धिमत्ता!
स्वतःला ओळखणं, आपल्या भावना समजून घेणं, इतरांच्या भावनांचा आदर करणं
माझ्यासाठी MuktAI म्हणजे Awareness Intelligence — सजग बुद्धिमत्ता!
स्वतःला ओळखणं, आपल्या भावना समजून घेणं, इतरांच्या भावनांचा आदर करणं
आणि योग्य निर्णय घेणं हीदेखील बुद्धिमत्ताच आहे!
संत मुक्ताबाईंच्या या अभंगात मला याच सजग बुद्धिमत्तेचं सुंदर दर्शन घडतं.
Artificial Intelligence आपल्याला जग समजून घ्यायला मदत करू शकते;
संत मुक्ताबाईंच्या या अभंगात मला याच सजग बुद्धिमत्तेचं सुंदर दर्शन घडतं.
Artificial Intelligence आपल्याला जग समजून घ्यायला मदत करू शकते;
पण Awareness Intelligence आपल्याला स्वतःला आणि
इतरांना अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घ्यायला प्रेरणा देते! 😊
❤️ भाऊबीज म्हणजे केवळ ओवाळणी आणि भेटवस्तू नव्हे!
आजच्या भाऊबीजच्या निमित्ताने मला असं वाटतं की आपण या सणाकडे थोडं वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहायला हवं.
भाऊ आपल्या बहिणीच्या पाठीशी उभा राहतो, ही आपली सुंदर परंपरा आहे.
पण संत मुक्ताबाई आणि ज्ञानेश्वर माऊलींच्या नात्यातून
आपल्याला आणखी एक महत्त्वाचा संदेश मिळतो.
बहीणदेखील आपल्या भावाला योग्य मार्ग दाखवू शकते!
ती त्याची मैत्रीण, मार्गदर्शक आणि प्रसंगी गुरूदेखील होऊ शकते!
नात्यात कोण मोठं आणि कोण लहान, यापेक्षा कोणत्या क्षणी कोणाला आधाराची
बहीणदेखील आपल्या भावाला योग्य मार्ग दाखवू शकते!
ती त्याची मैत्रीण, मार्गदर्शक आणि प्रसंगी गुरूदेखील होऊ शकते!
नात्यात कोण मोठं आणि कोण लहान, यापेक्षा कोणत्या क्षणी कोणाला आधाराची
आणि योग्य सल्ल्याची गरज आहे, हे ओळखणं अधिक महत्त्वाचं आहे.
भाऊ-बहिणीच्या नात्यात एकमेकांच्या भावना समजून घेणं,
भाऊ-बहिणीच्या नात्यात एकमेकांच्या भावना समजून घेणं,
चूक झाली तर माफ करणं आणि गरज पडल्यास प्रेमाने समजावणं यालाच खरा अर्थ आहे.
आणि हीच शिकवण आपल्या इतर सर्व नात्यांनाही लागू होते!
🙏 “ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा” – आज आपल्या प्रत्येकासाठी एक संदेश!
मला या अभंगातील सर्वांत सुंदर गोष्ट वाटते ती म्हणजे ताटी उघडण्याची कल्पना!
ज्ञानेश्वर माऊलींनी झोपडीची ताटी बंद केली होती.
पण आपणही आपल्या आयुष्यात अनेकदा मनाची ताटी बंद करून घेतो!
कोणावर रागावून!
कोणाच्या वागण्यामुळे दुखावून!
कुणाशी बोलणं बंद करून!
कुणाबद्दल मनात गैरसमज ठेवून!
मग अशा वेळी आपल्या मनातही एखादी मुक्ताबाई जागी व्हायला हवी!
आणि तिने आपल्याला सांगायला हवं—
“ताटी उघडा!”
रागाची ताटी उघडा!
अहंकाराची ताटी उघडा!
गैरसमजाची ताटी उघडा!
आणि प्रेम, संवाद, क्षमा आणि समजूतदारपणासाठी मनाचं दार उघडा!
🌹 भाऊबीजच्या हार्दिक शुभेच्छा!
आजच्या या मंगलदिनी सर्व भाऊ-बहिणींना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना मनःपूर्वक शुभेच्छा! 🙏😊
आपल्या नात्यांमध्ये प्रेम असावं, विश्वास असावा, एकमेकांविषयी आदर असावा
आणि हीच शिकवण आपल्या इतर सर्व नात्यांनाही लागू होते!
🙏 “ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा” – आज आपल्या प्रत्येकासाठी एक संदेश!
मला या अभंगातील सर्वांत सुंदर गोष्ट वाटते ती म्हणजे ताटी उघडण्याची कल्पना!
ज्ञानेश्वर माऊलींनी झोपडीची ताटी बंद केली होती.
पण आपणही आपल्या आयुष्यात अनेकदा मनाची ताटी बंद करून घेतो!
कोणावर रागावून!
कोणाच्या वागण्यामुळे दुखावून!
कुणाशी बोलणं बंद करून!
कुणाबद्दल मनात गैरसमज ठेवून!
मग अशा वेळी आपल्या मनातही एखादी मुक्ताबाई जागी व्हायला हवी!
आणि तिने आपल्याला सांगायला हवं—
“ताटी उघडा!”
रागाची ताटी उघडा!
अहंकाराची ताटी उघडा!
गैरसमजाची ताटी उघडा!
आणि प्रेम, संवाद, क्षमा आणि समजूतदारपणासाठी मनाचं दार उघडा!
🌹 भाऊबीजच्या हार्दिक शुभेच्छा!
आजच्या या मंगलदिनी सर्व भाऊ-बहिणींना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना मनःपूर्वक शुभेच्छा! 🙏😊
आपल्या नात्यांमध्ये प्रेम असावं, विश्वास असावा, एकमेकांविषयी आदर असावा
आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे संवाद कायम असावा!
कधी मतभेद झाले तरी मनभेद होऊ नयेत.
कधी राग आला तरी नात्याचं दार कायमचं बंद होऊ नये.
आणि कधी कुणी दुःखी झालं, तर त्याच्या आयुष्यात त्याला समजावणारी,
कधी मतभेद झाले तरी मनभेद होऊ नयेत.
कधी राग आला तरी नात्याचं दार कायमचं बंद होऊ नये.
आणि कधी कुणी दुःखी झालं, तर त्याच्या आयुष्यात त्याला समजावणारी,
आधार देणारी एखादी मुक्ताबाई नक्की असावी!
कारण खरी भाऊबीज केवळ भावाच्या कपाळावर टिळा लावण्यात नाही,
कारण खरी भाऊबीज केवळ भावाच्या कपाळावर टिळा लावण्यात नाही,
तर एकमेकांच्या मनात प्रेमाचा आणि विश्वासाचा दिवा कायम तेवत ठेवण्यात आहे! 🪔❤️
चला, या भाऊबीजला एक छोटासा संकल्प करूया!
आपल्या मनाची ताटी उघडी ठेवूया आणि नाती अधिक सुंदर बनवूया!
सर्वांना भाऊबीजच्या हार्दिक शुभेच्छा! 🌸
चला, या भाऊबीजला एक छोटासा संकल्प करूया!
आपल्या मनाची ताटी उघडी ठेवूया आणि नाती अधिक सुंदर बनवूया!
सर्वांना भाऊबीजच्या हार्दिक शुभेच्छा! 🌸
— संजीव चौधरी
MuktAI – Awareness Intelligence
www.sanjeevchaudhary.com
🌸 Happy Bhau Beej!
What Can Sant Muktabai’s “Tati Ughada Dnyaneshwara” Teach Us Even Today? 🙏😊
A timeless message of love, forgiveness, understanding, and humanity through the beautiful bond between a brother and sister!
Today is Bhau Beej! 😊
A beautiful festival celebrating the love, affection,
and unbreakable bond between brothers and sisters!
When we think of Bhau Beej, we remember a sister
When we think of Bhau Beej, we remember a sister
performing the traditional Aarti for her brother, applying a
tilak on his forehead, the brother giving her a gift, sharing
childhood memories, and promising to stand by each other
through life's joys and difficulties.
But on this occasion of Bhau Beej, I am reminded of
But on this occasion of Bhau Beej, I am reminded of
a very special brother-sister relationship.
The relationship between Sant Dnyaneshwar Mauli and
The relationship between Sant Dnyaneshwar Mauli and
his younger sister, Sant Muktabai!
Their relationship teaches us not only about the love
Their relationship teaches us not only about the love
between siblings but also about how to live a meaningful and peaceful life.
And this reminds me of Sant Muktabai's deeply meaningful Abhang:
“Tati Ughada Dnyaneshwara!”
Open the Door, O Dnyaneshwar! 🙏
🌼 A Younger Sister Who Gave Her Elder Brother a Priceless Lesson!
According to a well-known story from the Marathi saint tradition,
And this reminds me of Sant Muktabai's deeply meaningful Abhang:
“Tati Ughada Dnyaneshwara!”
Open the Door, O Dnyaneshwar! 🙏
🌼 A Younger Sister Who Gave Her Elder Brother a Priceless Lesson!
According to a well-known story from the Marathi saint tradition,
Sant Dnyaneshwar was once deeply hurt by the insulting
behaviour of some people in society.
Feeling distressed, he went inside his hut and closed the door.
Seeing her elder brother upset, his younger sister
Feeling distressed, he went inside his hut and closed the door.
Seeing her elder brother upset, his younger sister
Muktabai came to comfort him.
But she did much more than simply console him.
She reminded him of the true meaning of saintliness,
But she did much more than simply console him.
She reminded him of the true meaning of saintliness,
forgiveness, compassion, and universal brotherhood.
She said:
योगी पावन मनाचा।
साहे अपराध जनाचा॥
विश्व रागे झाले वन्ही।
संती सुखे व्हावे पाणी॥
शब्दशस्त्रे झाले क्लेश।
संती मानावा उपदेश॥
विश्वपट ब्रह्मदोरा।
ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा॥
She said:
योगी पावन मनाचा।
साहे अपराध जनाचा॥
विश्व रागे झाले वन्ही।
संती सुखे व्हावे पाणी॥
शब्दशस्त्रे झाले क्लेश।
संती मानावा उपदेश॥
विश्वपट ब्रह्मदोरा।
ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा॥
The meaning in English
A true yogi has a pure heart and patiently bears the
mistakes and offences of others.
Even if the entire world burns with anger like fire, a saint should
Even if the entire world burns with anger like fire, a saint should
become like water, bringing peace and calmness.
Even when harsh words hurt like weapons, a saint should
Even when harsh words hurt like weapons, a saint should
seek wisdom rather than respond with bitterness.
The entire universe is like a fabric woven with the thread of one divine reality.
Open the door, O Dnyaneshwar!
What beautiful thoughts! 😊
What makes this incident even more remarkable is that a
The entire universe is like a fabric woven with the thread of one divine reality.
Open the door, O Dnyaneshwar!
What beautiful thoughts! 😊
What makes this incident even more remarkable is that a
younger sister is guiding her elder brother!
And who is that elder brother?
None other than the great Sant Dnyaneshwar Mauli!
This teaches us something very important.
Wisdom and maturity are not necessarily determined
And who is that elder brother?
None other than the great Sant Dnyaneshwar Mauli!
This teaches us something very important.
Wisdom and maturity are not necessarily determined
by age or seniority in a relationship!
Sometimes, even the youngest member of our family can
Sometimes, even the youngest member of our family can
teach us one of life's greatest lessons.
🌷 “Even If the World Burns with Anger, Become Like Water!”
Of all the lines in this Abhang, the ones that touch me the most are:
“Vishwa Rage Zhale Vanhi, Santi Sukhe Vhave Pani.”
What a profound philosophy expressed in such simple words!
Even if the entire world is burning with anger, a saint should
🌷 “Even If the World Burns with Anger, Become Like Water!”
Of all the lines in this Abhang, the ones that touch me the most are:
“Vishwa Rage Zhale Vanhi, Santi Sukhe Vhave Pani.”
What a profound philosophy expressed in such simple words!
Even if the entire world is burning with anger, a saint should
remain as calm and soothing as water.
How relevant this message is in today's world!
In our homes, families, friendships, housing societies,
How relevant this message is in today's world!
In our homes, families, friendships, housing societies,
workplaces, and communities, disagreements are inevitable.
Sometimes someone's words hurt us.
Sometimes we feel insulted.
Sometimes we believe that we are absolutely right and
Sometimes someone's words hurt us.
Sometimes we feel insulted.
Sometimes we believe that we are absolutely right and
the other person is completely wrong!
And then what happens?
We become angry too!
Sometimes we stop talking to that person.
Sometimes we carry resentment for months or even years.
But at such moments, we should remember Muktabai's words.
If someone is already burning with anger and we respond
And then what happens?
We become angry too!
Sometimes we stop talking to that person.
Sometimes we carry resentment for months or even years.
But at such moments, we should remember Muktabai's words.
If someone is already burning with anger and we respond
with more anger, we only add fuel to the fire!
But if we remain calm, show understanding, and respond thoughtfully,
But if we remain calm, show understanding, and respond thoughtfully,
many conflicts can be resolved peacefully.
Of course, remaining calm does not mean silently tolerating injustice.
We can stand firmly for what is right without carrying hatred in our hearts.
That, I believe, is true maturity.
🌺 “Harsh Words Can Hurt Like Weapons!”
Another powerful thought from this Abhang is:
“Shabdashastre Zhale Klesh, Santi Manava Upadesh.”
Words can sometimes hurt more deeply than physical wounds.
And in today's social media age, this message has
Of course, remaining calm does not mean silently tolerating injustice.
We can stand firmly for what is right without carrying hatred in our hearts.
That, I believe, is true maturity.
🌺 “Harsh Words Can Hurt Like Weapons!”
Another powerful thought from this Abhang is:
“Shabdashastre Zhale Klesh, Santi Manava Upadesh.”
Words can sometimes hurt more deeply than physical wounds.
And in today's social media age, this message has
become even more important!
On Facebook, WhatsApp, Instagram, and other platforms,
On Facebook, WhatsApp, Instagram, and other platforms,
we often criticize one another without
considering the emotional consequences.
Sometimes a single sentence destroys a
Sometimes a single sentence destroys a
friendship that has lasted for years.
A misunderstanding creates distance between siblings.
A small family disagreement turns into a major conflict.
I have always believed that:
Not every statement deserves a response, and winning every
A misunderstanding creates distance between siblings.
A small family disagreement turns into a major conflict.
I have always believed that:
Not every statement deserves a response, and winning every
argument does not mean winning in life!
Sometimes listening patiently, remaining silent for a while,
Sometimes listening patiently, remaining silent for a while,
and communicating at the right moment are far more valuable.
I also believe that small storms within a family should,
I also believe that small storms within a family should,
whenever possible, be resolved within the family itself.
Because love alone is not enough to sustain relationships.
We also need patience, forgiveness, understanding, and mutual respect.
🌸 “Vishwapat Brahmadora” – We Are All Threads of the Same Universe!
Another beautiful thought from Muktabai's Abhang is:
“Vishwapat Brahmadora.”
The entire universe is like a vast fabric, and every thread
Because love alone is not enough to sustain relationships.
We also need patience, forgiveness, understanding, and mutual respect.
🌸 “Vishwapat Brahmadora” – We Are All Threads of the Same Universe!
Another beautiful thought from Muktabai's Abhang is:
“Vishwapat Brahmadora.”
The entire universe is like a vast fabric, and every thread
is connected through the same divine reality.
What a universal philosophy!
We are born into different families.
We follow different religions, speak different languages,
What a universal philosophy!
We are born into different families.
We follow different religions, speak different languages,
and have different cultures, beliefs, and lifestyles.
Yet, ultimately, we are all part of the same humanity.
Then why should differences of opinion turn into hatred?
Today, the world needs compassion, tolerance, and mutual respect
Yet, ultimately, we are all part of the same humanity.
Then why should differences of opinion turn into hatred?
Today, the world needs compassion, tolerance, and mutual respect
just as much as it needs technological progress.
🤖 Sant Muktabai's Wisdom and Today's AI Era!
Today, we are living in the age of Artificial Intelligence.
With the help of AI, we can learn almost anything.
We can find answers to complex questions.
We can work faster, improve productivity, and
🤖 Sant Muktabai's Wisdom and Today's AI Era!
Today, we are living in the age of Artificial Intelligence.
With the help of AI, we can learn almost anything.
We can find answers to complex questions.
We can work faster, improve productivity, and
solve problems more efficiently.
But one question often comes to my mind!
As technology makes us more intelligent, are we
But one question often comes to my mind!
As technology makes us more intelligent, are we
also becoming wiser and more understanding as human beings?
We have access to information from across the world.
But how much progress have we made in understanding
We have access to information from across the world.
But how much progress have we made in understanding
our own anger, ego, jealousy, and misunderstandings?
This is one of the thoughts behind my MuktAI initiative.
For me, AI is not limited to Artificial Intelligence.
MuktAI also stands for Awareness Intelligence!
Understanding ourselves, recognizing our emotions,
This is one of the thoughts behind my MuktAI initiative.
For me, AI is not limited to Artificial Intelligence.
MuktAI also stands for Awareness Intelligence!
Understanding ourselves, recognizing our emotions,
respecting the feelings of others, and making thoughtful
decisions are also important forms of intelligence.
In Sant Muktabai's Abhang, I see a beautiful expression
In Sant Muktabai's Abhang, I see a beautiful expression
of this Awareness Intelligence.
Artificial Intelligence can help us understand the world,
Artificial Intelligence can help us understand the world,
but Awareness Intelligence can inspire us to understand
ourselves and others more deeply! 😊
And perhaps that is one of the most important skills
And perhaps that is one of the most important skills
we need in the modern world.
❤️ Bhau Beej Is More Than Rituals and Gifts!
On this occasion of Bhau Beej, I feel we should look
❤️ Bhau Beej Is More Than Rituals and Gifts!
On this occasion of Bhau Beej, I feel we should look
at this beautiful festival from a slightly different perspective.
Traditionally, a brother promises to protect and support his sister.
This is a wonderful expression of love and responsibility.
But the relationship between Sant Muktabai and Sant Dnyaneshwar
Traditionally, a brother promises to protect and support his sister.
This is a wonderful expression of love and responsibility.
But the relationship between Sant Muktabai and Sant Dnyaneshwar
teaches us something equally important.
A sister can also guide, support, and inspire her brother!
She can be his friend, philosopher, guide, and sometimes even his teacher.
In a relationship, who is older and who is younger is not as
A sister can also guide, support, and inspire her brother!
She can be his friend, philosopher, guide, and sometimes even his teacher.
In a relationship, who is older and who is younger is not as
important as understanding who needs emotional support,
encouragement, or guidance at a particular moment.
True sibling love means understanding each other's feelings,
True sibling love means understanding each other's feelings,
forgiving mistakes, and offering honest advice with affection.
And this lesson applies not only to brothers and sisters
And this lesson applies not only to brothers and sisters
but to every relationship in our lives.
🙏 “Tati Ughada Dnyaneshwara” – A Message for Every One of Us!
What I find most beautiful about this Abhang
🙏 “Tati Ughada Dnyaneshwara” – A Message for Every One of Us!
What I find most beautiful about this Abhang
is the idea of opening the door.
Sant Dnyaneshwar had closed the door of his hut.
But in our own lives, how often do we close the doors of our hearts?
When someone makes us angry.
When someone's behaviour hurts us.
When we stop talking to someone.
When we allow misunderstandings to grow.
At such moments, perhaps we all need a Muktabai within us!
Someone who gently reminds us:
“Open the door!”
Open the door closed by anger!
Open the door closed by ego!
Open the door closed by misunderstandings!
And open your heart to love, forgiveness,
Sant Dnyaneshwar had closed the door of his hut.
But in our own lives, how often do we close the doors of our hearts?
When someone makes us angry.
When someone's behaviour hurts us.
When we stop talking to someone.
When we allow misunderstandings to grow.
At such moments, perhaps we all need a Muktabai within us!
Someone who gently reminds us:
“Open the door!”
Open the door closed by anger!
Open the door closed by ego!
Open the door closed by misunderstandings!
And open your heart to love, forgiveness,
communication, and understanding!
Because sometimes the greatest obstacle to
Because sometimes the greatest obstacle to
happiness is not the behaviour of others but the
emotional barriers we create within ourselves.
🌹 Heartfelt Bhau Beej Wishes!
On this auspicious occasion, I extend my heartfelt
🌹 Heartfelt Bhau Beej Wishes!
On this auspicious occasion, I extend my heartfelt
wishes to all brothers, sisters, and their families! 🙏😊
May your relationships always be filled with love, trust,
May your relationships always be filled with love, trust,
mutual respect, and, most importantly, open communication.
May differences of opinion never become
May differences of opinion never become
permanent differences of heart.
May moments of anger never close the doors of relationships forever.
And whenever someone feels hurt or disappointed,
May moments of anger never close the doors of relationships forever.
And whenever someone feels hurt or disappointed,
may there always be a Muktabai in their life to offer
comfort, wisdom, and understanding!
Because the true spirit of Bhau Beej lies not merely in
Because the true spirit of Bhau Beej lies not merely in
applying a tilak on a brother's forehead, but in keeping
the lamp of love and trust burning brightly in each other's hearts! 🪔❤️
On this Bhau Beej, let us make one small promise to ourselves.
Let us keep the doors of our hearts open and make our relationships
On this Bhau Beej, let us make one small promise to ourselves.
Let us keep the doors of our hearts open and make our relationships
more meaningful and beautiful!
Once again, wishing everyone a very Happy Bhau Beej! 🌸
— Sanjeev Chaudhary
MuktAI – Awareness Intelligence
www.sanjeevchaudhary.com
Once again, wishing everyone a very Happy Bhau Beej! 🌸
— Sanjeev Chaudhary
MuktAI – Awareness Intelligence
www.sanjeevchaudhary.com
