पण आज हा चित्रपट मोठ्या पडद्यावर पाहताना, टीव्हीवर चित्रपट पाहणे आणि चित्रपटगृहातील मोठ्या पडद्यावर त्याचा अनुभव घेणे यामधील खरा फरक जाणवला. ‘FRAME’ मोठ्या पडद्यावर पाहणे हा खरोखरच एक अद्भुत अनुभव होता. चित्रपटातील दृश्ये, ध्वनी, कलाकारांचा अभिनय आणि भावभावना यांचा प्रभाव मोठ्या पडद्यावर अगदी वेगळाच जाणवला.
चित्रपटाची कथा अतिशय सुंदर असून, त्याचे दिग्दर्शनही उत्तम झाले आहे. प्रत्येक कलाकाराने आपल्या व्यक्तिरेखेला पूर्ण न्याय दिला आहे. विशेषतः चित्रपटातील शेवटची फ्रेम अतिशय प्रभावी असून, ती कथेला अगदी योग्य प्रकारे पूर्णत्व देते.
अनेकांनी या चित्रपटाचे कौतुक केले आहे. आज तो मोठ्या पडद्यावर पाहिल्यानंतर मलाही मान्य करावे लागेल की, हा अनुभव टीव्हीवर पाहण्यापेक्षा पूर्णपणे वेगळा आणि अधिक प्रभावी होता.
मला खात्री आहे की, भविष्यात ‘FRAME’ या चित्रपटाची आठवण एका वैशिष्ट्यपूर्ण आणि अभिजात कलाकृतीच्या रूपाने नक्कीच केली जाईल.
ही सुंदर संधी उपलब्ध करून दिल्याबद्दल आमचे रोटरी मित्र दाम्पत्य सी. डी. आणि सीमा महाजन यांचे पुन्हा एकदा मनःपूर्वक आभार! 🙏
दिनांक १७-७-२०२६ रोजी लिहिलेला ब्लॉग
Frame हा चित्रपट १० जुलै रोजी Zee5 वर प्रदर्शित झाला. त्याच दिवशी Aarti Kore आणि Seema Mahajan ह्यांचा मला संदेश आला, "संजीव, तू या चित्रपटातील काही फ्रेम्समध्ये दिसतो आहेस!"
मी या चित्रपटाची आतुरतेने वाट पाहत होतो, कारण २०२१ मध्ये या चित्रपटाच्या एका प्रेक्षकांच्या दृश्याच्या शूटिंगमध्ये मी आणि मीना सहभागी झालो होतो. अगदी काही क्षणांसाठी का होईना, पण नागराज मंजुळे आणि अमेय वाघ यांच्या मागे आम्ही दोघेही फ्रेममध्ये दिसत आहोत, हे पाहून खूप आनंद झाला.
चित्रपटात दिसण्यापेक्षाही त्या दिवसाच्या अनेक सुंदर आठवणी पुन्हा जाग्या झाल्या. शूटिंगदरम्यान मला आणि मीनाला नागराज मंजुळे यांच्यासोबत काही वेळ बसून गप्पा मारण्याची संधीही मिळाली होती.
ही सुंदर संधी दिल्याबद्दल आमचे रोटरी मित्र CD महाजन आणि सीमा महाजन यांचे मनःपूर्वक आभार.
या चित्रपटाला खूप छान प्रतिसाद आणि उत्तम reviews मिळत आहेत. सध्या मी अमेरिकेत असल्यामुळे लगेच चित्रपट पाहता येणार नाही. पण हा चित्रपट माझ्यासाठी आधीच खास बनला आहे, कारण त्यात मी आणि मीनाने एकत्र घालवलेला आणखी एक सुंदर क्षण कायमचा जपला गेला आहे.
Movie Trailor
For review, follow this link
Some moments take years to come back as beautiful memories. 😊
The movie Frame was released on Zee5 on 10th July. On the very same day, one of my friends Aarti Kore and Seema Mahajan messaged me saying, "Sanjeev, you are visible in a few frames of the movie!"
I had been eagerly waiting for this film because Meena and I were part of its audience sequence, which was shot way back in 2021. It was a pleasant surprise to know that both of us are visible, even if only for a few moments, in the background behind Nagraj Manjule and Amey Wagh.
More than appearing in the movie, it brought back wonderful memories of that day. During the shooting, we even got an opportunity to sit with Nagraj Manjule for some time and enjoy a few pleasant conversations between takes.
A heartfelt thank you to our Rotary friends, CD Mahajan and Seema Mahajan, for giving us this unique opportunity.
The film is receiving excellent reviews, and now I am even more excited to watch it. Since I am currently in the USA, I will have to wait a little longer—but this movie has already become special for me because it has preserved one more beautiful memory of Meena and me together. ❤️🙏
From Muktai to MuktAI: From Sant Muktabai’s Awareness Intelligence to Today’s Artificial Intelligence
Recently, I recorded a Short at the ancient Sant Muktabai Temple at Kothali in Muktainagar. This is the old temple associated with Sant Muktabai, while the temple on Bodwad Road is the new temple.
As I stood in front of this ancient temple, I naturally began reflecting on the beautiful connection between Muktai, Muktainagar and my new venture—MuktAI.
The name MuktAI is not associated only with Artificial Intelligence.
For me:
AI means Artificial Intelligence combined with Awareness Intelligence.
Artificial Intelligence is a powerful modern technology. It can provide information, suggest new ideas, automate our work and save valuable time.
However, Awareness Intelligence guides us on how, why and where to use that power.
Artificial Intelligence can make us more efficient, while Awareness Intelligence can make us more thoughtful, balanced and peaceful.
The Four Intelligent Siblings of the 13th Century
In the 13th century, Maharashtra witnessed the extraordinary lives of four spiritually enlightened siblings:
Sant Nivruttinath
Sant Dnyaneshwar Maharaj
Sant Sopandev
Sant Muktabai
All four siblings experienced social rejection, injustice and many hardships at a very young age.
However, they did not allow these painful experiences to fill their minds with anger, hatred or bitterness. Instead, they transformed their suffering into knowledge, devotion, compassion and social awareness.
Sant Dnyaneshwar Maharaj made profound spiritual knowledge accessible to ordinary people through the Marathi language.
Sant Nivruttinath provided spiritual guidance. Sant Sopandev showed the path of devotion and simplicity. Sant Muktabai, the youngest of the four siblings, demonstrated extraordinary courage, wisdom and maturity.
Through her famous Tatiche Abhang, Muktabai even guided Sant Dnyaneshwar Maharaj:
“Yogi pavan manacha, sahe aparadh janacha.”
A truly wise person should keep the mind pure and develop the strength to tolerate and forgive the mistakes of others.
What could be a more beautiful example of Awareness Intelligence?
These four siblings did not have computers, smartphones, social media or Artificial Intelligence. But they possessed something even more valuable—clarity of thought, compassion, courage, wisdom and awareness of human life.
Awareness Intelligence in Today’s Political Environment
Today, we live in a highly connected but increasingly noisy and politically polluted environment.
Every day, we are surrounded by political speeches, breaking news, social-media debates, forwarded messages, allegations, counter-allegations and endless arguments.
Politics existed hundreds of years ago. It exists today, and it will continue to exist in the future.
Politics is an integral part of social life. We cannot separate ourselves from it completely. In a democracy, we should remain informed, ask questions, express our opinions and participate responsibly.
However, politics should not take control of our minds and consume our precious human lives.
The real question is:
Are we using political information with awareness, or is political information using us?
We may spend hours arguing in support of political leaders who do not even know us personally. At the same time, we may forget to speak peacefully with the family members sitting beside us.
We often react to social-media posts without checking whether the information is true. Sometimes, we also forward messages that spread anger, fear or division within society.
This is where Awareness Intelligence becomes most essential.
Awareness Intelligence means:
Read information, but verify it before believing it.
Listen to different opinions, but think independently.
Express your views, but respect relationships.
Participate in democracy, but do not blindly follow anyone.
Respond thoughtfully instead of reacting emotionally.
Do not allow political differences to damage personal relationships.
Focus on the constructive contribution you can make to your family, profession, community and nation.
Without awareness, information creates confusion. Without wisdom, even intelligence can become dangerous.
While writing about my travel experiences, technology experiments, family memories, social observations and personal reflections, I have repeatedly realised one thing:
Life is a beautiful story written by time and directed by the Almighty.
Political governments will come and go. Technology will continue to change. Social-media trends will appear and disappear. Today’s political arguments will soon be replaced by new ones.
But the time we lose will never return.
Therefore, while remaining aware of what is happening around us, we must consciously protect our peace of mind, health, creativity, relationships and purpose in life.
We should ask ourselves:
Am I continuously learning something new?
Am I taking care of my physical and mental health?
Am I spending meaningful time with my family?
Am I using my experience to guide the younger generation?
Am I helping someone become skilled and self-reliant?
Am I creating something useful for society?
Am I truly enjoying the small but beautiful moments of life?
The answers to these questions are more important than winning every political argument.
The MuktAI Philosophy
Through my MuktAI venture, I aim to help students, professionals, small-business owners, families and ordinary citizens learn practical technological skills without fear or unnecessary complexity.
Artificial Intelligence can help us work faster, solve problems, build useful applications and save time.
But merely saving time is not the final objective.
The real question is:
How wisely are we using the time saved by AI?
We can use that time to learn something new, pursue our interests, help others, strengthen relationships and create happy memories with our loved ones.
I shared the same thought in my earlier article, From AI Reel to Real Life: technology may create a trend, but real happiness comes from people, relationships and family.
Awareness Intelligence means understanding reality and taking the right action.
Nation-building does not happen only through political discussions. True nation-building happens through capable individuals, skilled students, self-reliant families, responsible professionals and compassionate communities.
From Muktai to MuktAI
In the 13th century, these four saintly siblings showed us the power of Awareness Intelligence.
Today, in the 21st century, we have the power of Artificial Intelligence in our hands. It is now our responsibility to combine this technological power with human awareness, wisdom and compassion.
Artificial Intelligence can suggest options, but human beings must make the final decision.
Technology can give us speed, but Awareness Intelligence must provide the right direction.
Politics will continue. Discussions and debates will also continue. Change is an inseparable part of life.
But we receive this human life only once—and it is extremely precious.
Let us live it with awareness, intelligence, peace and happiness.
Use Artificial Intelligence with Awareness Intelligence. Grow 10× in skills and glow 100× in happiness!
Think clearly. Build simply. Improve with AI. Share your knowledge generously, and live life to the fullest.
Connect with MuktAI—Start Your AI Learning Journey.
मुक्ताई ते MuktAI: संत मुक्ताबाईंच्या जागरूक बुद्धिमत्तेपासून
आजच्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेपर्यंत
नुकताच मी मुक्ताईनगरमधील कोथळी येथील प्राचीन संत मुक्ताबाई मंदिरात एक Short Video तयार केला. हे संत मुक्ताबाईंचे जुने मंदिर आहे. बोदवड रोडवरील मंदिर हे नवीन मंदिर आहे.
या प्राचीन मंदिरासमोर उभा राहिल्यानंतर मुक्ताई, मुक्ताईनगर आणि माझा नवीन उपक्रम MuktAI यांच्यातील सुंदर संबंध माझ्या मनात सहजपणे उलगडत गेला.
MuktAI हे नाव केवळ Artificial Intelligence म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी संबंधित नाही.
माझ्यासाठी—
AI म्हणजे Artificial Intelligence सोबत Awareness Intelligence—कृत्रिम बुद्धिमत्तेसोबत जागरूक बुद्धिमत्ता.
Artificial Intelligence हे आधुनिक काळातील एक शक्तिशाली तंत्रज्ञान आहे. ते आपल्याला माहिती देऊ शकते, नवीन कल्पना सुचवू शकते, कामाचे Automation करू शकते आणि आपला मौल्यवान वेळ वाचवू शकते.
परंतु या शक्तीचा उपयोग कसा, का आणि कुठे करायचा, हे आपल्याला Awareness Intelligence शिकवते.
Artificial Intelligence आपल्याला अधिक कार्यक्षम बनवू शकते; तर Awareness Intelligence आपल्याला अधिक विचारशील, संतुलित आणि शांत बनवू शकते.
तेराव्या शतकातील चार बुद्धिमान भावंडे
तेराव्या शतकात महाराष्ट्राच्या भूमीत चार अलौकिक आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या प्रगल्भ भावंडे होऊन गेली:
संत निवृत्तीनाथ
संत ज्ञानेश्वर महाराज
संत सोपानदेव
संत मुक्ताबाई
या चारही भावंडांनी अगदी लहान वयात समाजाकडून झालेली उपेक्षा, अन्याय आणि अनेक कठीण प्रसंग अनुभवले.
परंतु त्यांनी या कटू अनुभवांमुळे आपल्या मनात राग, द्वेष किंवा कडवटपणा निर्माण होऊ दिला नाही. उलट त्यांनी आपल्या दुःखाचे रूपांतर ज्ञान, भक्ती, करुणा आणि सामाजिक जागरूकतेमध्ये केले.
संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी अत्यंत गहन आध्यात्मिक ज्ञान मराठी भाषेतून सामान्य माणसापर्यंत पोहोचवले.
संत निवृत्तीनाथांनी आध्यात्मिक मार्गदर्शन केले. संत सोपानदेवांनी भक्ती आणि साधेपणाचा मार्ग दाखवला. या भावंडांतील सर्वांत लहान असलेल्या संत मुक्ताबाईंनी विलक्षण धैर्य, प्रगल्भता आणि विवेकाचे दर्शन घडवले.
आपल्या प्रसिद्ध ताटीच्या अभंगांमधून मुक्ताबाईंनी प्रत्यक्ष संत ज्ञानेश्वर महाराजांनाही मार्गदर्शन केले:
“योगी पावन मनाचा, साहे अपराध जनाचा.”
खऱ्या ज्ञानी व्यक्तीने आपले मन शुद्ध ठेवावे आणि इतरांच्या चुका सहन करून त्यांना क्षमा करण्याची वृत्ती विकसित करावी, असा अत्यंत मौल्यवान संदेश त्यांनी दिला.
Awareness Intelligence—जागरूक बुद्धिमत्तेचे यापेक्षा सुंदर उदाहरण कोणते असू शकते?
या चारही भावंडांकडे Computer, Smartphone, Social Media किंवा Artificial Intelligence नव्हते. पण त्यांच्याकडे त्याहूनही मौल्यवान असे काहीतरी होते—स्पष्ट विचार, करुणा, धैर्य, विवेक आणि मानवी जीवनाविषयीची जागरूकता.
आजच्या राजकीय वातावरणात Awareness Intelligence
आज आपण अत्यंत वेगाने जोडल्या गेलेल्या, पण त्याच वेळी अधिक गोंगाटमय आणि प्रदूषित होत चाललेल्या राजकीय वातावरणात जगत आहोत.
दररोज आपल्यावर राजकीय भाषणे, Breaking News, Social Media वरील वादविवाद, Forwarded Messages, आरोप-प्रत्यारोप आणि निरर्थक चर्चा यांचा सतत मारा होत असतो.
राजकारण अनेक वर्षांपूर्वीही होते. आजही आहे आणि भविष्यातही राहणार आहे.
राजकारण हा सामाजिक जीवनाचा एक अविभाज्य भाग आहे. आपण त्यापासून स्वतःला पूर्णपणे वेगळे करू शकत नाही. लोकशाहीमध्ये आपण माहिती घेतली पाहिजे, प्रश्न विचारले पाहिजेत, आपले मत व्यक्त केले पाहिजे आणि जबाबदारीने सहभागी झाले पाहिजे.
परंतु राजकारणाने आपल्या संपूर्ण मनाचा ताबा घेऊन आपले मौल्यवान मानवी जीवन व्यापून टाकू नये.
खरा प्रश्न हा आहे:
आपण राजकीय माहितीचा जागरूकतेने उपयोग करतो आहोत की राजकीय चर्चा आपलाच उपयोग करून घेत आहेत?
जे राजकीय नेते आपल्याला व्यक्तिशः ओळखतही नाहीत, त्यांची बाजू घेण्यासाठी आपण तासनतास वाद घालतो. पण आपल्या शेजारी बसलेल्या कुटुंबातील व्यक्तीशी शांतपणे बोलायला मात्र विसरतो.
Social Media वर आलेली माहिती खरी आहे की खोटी, हे तपासण्यापूर्वीच आपण प्रतिक्रिया देतो. काही वेळा राग, भीती किंवा समाजामध्ये फूट निर्माण करणारे संदेशही पुढे पाठवतो.
अशा वेळी Awareness Intelligence—जागरूक बुद्धिमत्तेची सर्वाधिक गरज असते.
Awareness Intelligence म्हणजे:
माहिती वाचा; पण विश्वास ठेवण्यापूर्वी तिची सत्यता तपासा.
वेगवेगळी मते ऐका; पण स्वतः स्वतंत्रपणे विचार करा.
आपले मत व्यक्त करा; पण नात्यांचा आदर राखा.
लोकशाही प्रक्रियेत सहभागी व्हा; पण कोणाचेही अंधानुकरण करू नका.
भावनिक प्रतिक्रिया देण्याऐवजी विचारपूर्वक प्रतिसाद द्या.
राजकीय मतभेदांमुळे व्यक्तिगत नाती खराब होऊ देऊ नका.
आपण आपल्या कुटुंबासाठी, व्यवसायासाठी, समाजासाठी आणि राष्ट्रासाठी कोणते विधायक योगदान देऊ शकतो, यावर लक्ष केंद्रित करा.
जागरूकतेशिवाय माहिती गोंधळ निर्माण करते. विवेकाशिवाय बुद्धिमत्तासुद्धा धोकादायक ठरू शकते.
माझे प्रवासातील अनुभव, तंत्रज्ञानातील प्रयोग, कौटुंबिक आठवणी, सामाजिक निरीक्षणे आणि वैयक्तिक विचार यांविषयी लिहिताना मला एक गोष्ट वारंवार जाणवली:
जीवन ही काळाने लिहिलेली आणि परमेश्वराने दिग्दर्शित केलेली एक सुंदर कथा आहे.
राजकीय सरकारे येतील आणि जातील. तंत्रज्ञान बदलत राहील. Social Media वरील Trends येतील आणि काही दिवसांनी नाहीसे होतील. आज सुरू असलेल्या राजकीय वादांची जागा उद्या नवीन वाद घेतील.
परंतु आपण गमावलेला वेळ पुन्हा कधीही परत येणार नाही.
म्हणूनच आपल्या आजूबाजूला काय घडत आहे, याबद्दल जागरूक राहताना आपण आपली मानसिक शांतता, आरोग्य, सर्जनशीलता, नाती आणि जीवनाचे उद्दिष्ट यांचेही जाणीवपूर्वक रक्षण केले पाहिजे.
आपण स्वतःला काही प्रश्न विचारले पाहिजेत:
मी सातत्याने काहीतरी नवीन शिकत आहे का?
मी माझ्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याची काळजी घेत आहे का?
मी माझ्या कुटुंबासोबत अर्थपूर्ण वेळ घालवत आहे का?
माझ्या अनुभवांचा उपयोग मी नव्या पिढीला मार्गदर्शन करण्यासाठी करत आहे का?
मी एखाद्या व्यक्तीला कौशल्यपूर्ण आणि आत्मनिर्भर बनण्यासाठी मदत करत आहे का?
मी समाजासाठी काहीतरी उपयुक्त निर्माण करत आहे का?
मी जीवनातील लहान पण सुंदर क्षणांचा मनापासून आनंद घेत आहे का?
प्रत्येक राजकीय वाद जिंकण्यापेक्षा या प्रश्नांची उत्तरे अधिक महत्त्वाची आहेत.
MuktAI तत्त्वज्ञान
माझ्या MuktAI उपक्रमाच्या माध्यमातून विद्यार्थी, व्यावसायिक, लघुउद्योजक, कुटुंबे आणि सामान्य नागरिकांना कोणतीही भीती किंवा अनावश्यक गुंतागुंत न वाटता आधुनिक तंत्रज्ञानाची व्यावहारिक कौशल्ये शिकवण्याचा माझा प्रयत्न आहे.
Artificial Intelligence आपल्याला अधिक वेगाने काम करण्यास, समस्या सोडवण्यास, उपयुक्त Applications तयार करण्यास आणि वेळ वाचवण्यास मदत करू शकते.
पण फक्त वेळ वाचवणे हे अंतिम उद्दिष्ट नाही.
खरा प्रश्न हा आहे:
AI मुळे वाचलेला वेळ आपण किती जागरूकतेने वापरत आहोत?
हा वेळ आपण नवीन गोष्टी शिकण्यासाठी, आपली आवड जोपासण्यासाठी, इतरांना मदत करण्यासाठी, नाती अधिक घट्ट करण्यासाठी आणि आपल्या प्रिय व्यक्तींसोबत आनंददायी आठवणी निर्माण करण्यासाठी वापरू शकतो.
हाच विचार मी माझ्या यापूर्वीच्या From AI Reel to Real Life या लेखातही मांडला आहे—Trend तंत्रज्ञानामुळे तयार होऊ शकतो; पण खरा आनंद माणसे, नाती आणि कुटुंबातून मिळतो.
Awareness Intelligence म्हणजे वास्तव समजून घेऊन योग्य कृती करणे.
राष्ट्रनिर्माण हे केवळ राजकीय चर्चांमधून होत नाही. सक्षम व्यक्ती, कौशल्यपूर्ण विद्यार्थी, आत्मनिर्भर कुटुंबे, जबाबदार व्यावसायिक आणि संवेदनशील समाज यांच्या माध्यमातून खऱ्या अर्थाने राष्ट्रनिर्माण होते.
मुक्ताई ते MuktAI
तेराव्या शतकात या चार संत भावंडांनी आपल्याला Awareness Intelligence—जागरूक बुद्धिमत्तेची ताकद दाखवून दिली.
आज एकविसाव्या शतकात Artificial Intelligence ची शक्ती आपल्या हातात आली आहे. आता या तांत्रिक शक्तीला मानवी जागरूकता, विवेक आणि करुणेची जोड देणे ही आपली जबाबदारी आहे.
Artificial Intelligence आपल्याला पर्याय सुचवू शकते; पण अंतिम निर्णय माणसानेच घ्यायचा आहे.
तंत्रज्ञान आपल्याला वेग देऊ शकते; पण योग्य दिशा Awareness Intelligence नेच मिळते.
राजकारण सुरूच राहील. चर्चा आणि वादविवादही सुरूच राहतील. बदल हा तर जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे.
पण आपल्याला मिळालेले हे मानवी जीवन केवळ एकदाच मिळते—आणि ते अत्यंत मौल्यवान आहे.
चला, हे जीवन जागरूकतेने, बुद्धिमत्तेने, शांततेने आणि आनंदाने जगूया.
Artificial Intelligence चा वापर Awareness Intelligence सोबत करा. कौशल्यांमध्ये 10 पट प्रगती करा आणि आनंदाने 100 पट उजळून निघा!
स्पष्ट विचार करा. साधेपणाने निर्मिती करा. AI च्या मदतीने सुधारणा करा. आपले ज्ञान उदारपणे इतरांसोबत शेअर करा आणि जीवन भरभरून जगा.
MuktAI सोबत जोडा—तुमचा AI Learning Journey सुरू करा.
Income Tax Return दाखल करण्यासाठी सोपी, टप्प्याटप्प्याची माहिती
MuktAI Awareness Intelligence Tip: तुमचे उत्पन्न सध्या करपात्र नसले तरी ITR दाखल करा—आणि सकारात्मक संकल्प करा: “एक दिवस मी अभिमानाने आयकर भरण्याइतके उत्पन्न मिळवेन!”
सुरुवात करण्यापूर्वी खालील माहिती व कागदपत्रे तयार ठेवा:
PAN
Aadhaar
Aadhaarशी जोडलेला मोबाइल क्रमांक
बँक खात्याचा तपशील
आणि एक secure access message (तुमचे ब्रीद वाक्य) जे तुम्हाला तुमचे इनकम टॅक्स अकाउंट खाते पहिल्यांदाच नोंदणी करिताना लागते
Example -उदाहरणार्थ
"One day I will pay tax"
"एक ना एक दिवस मी कर (टॅक्स) भरेन"
"I stay in Muktainagar"
I suggest using “One day, I will proudly pay income tax” as your personal secure message or password reminder. Every time you use it, it will work as a positive affirmation—motivating you to grow your income and achieve greater financial success.
“एक दिवस मी अभिमानाने आयकर भरेन” असा सकारात्मक संदेश तुम्ही तुमचा वैयक्तिक secure message किंवा password reminder म्हणून वापरू शकता. प्रत्येक वेळी तो वापरताना, तो एक सकारात्मक संकल्प—म्हणजेच affirmation—म्हणून काम करेल आणि तुम्हाला तुमचे उत्पन्न वाढवून आर्थिक प्रगती साधण्यासाठी प्रेरणा देईल.
पायरी 2: e-Filing पोर्टलवर नोंदणी करा
https://www.incometax.gov.in/ हे अधिकृत संकेतस्थळ उघडा. Register वर क्लिक करा, Taxpayer निवडा, PAN टाका आणि पडताळणीची प्रक्रिया पूर्ण करा.
सुरक्षा सूचना: WhatsApp, SMS किंवा ईमेलमधून आलेल्या अपरिचित लिंकवरून आयकर पोर्टल उघडू नका.
आधार आणि आधार ला जोडलेला मोबाइल रेजिस्ट्रेशन करिताना सोबत असणे जरुरी आहे.
तुम्ही जर दुसऱ्या कोणाचे म्हणजे तुमच्या फॅमिली मेंबर चे रजिस्ट्रेशन करून देत असाल तर फोन करून OTP देण्यासाठी त्यांना आधीच तयार करा .
अधिक माहिती साठी इनकम टॅक्स पोर्टल वरील हि लिंक फालो करा
इनकम टॅक्स पोर्टल वर तुमचे अकाउंट रजिस्टर झाल्यानंतर तुम्ही फक्त १० मिनिटाच्या आत ITR आयटीआर
भरू शकता .
तुमचा पॅन किंवा आधार नं टाकून Continue click करा
पायरी ३: Income Tax Return दाखल करण्यास सुरुवात करा
Dashboard मधून e-File → Income Tax Returns → File Income Tax Return निवडा. त्यानंतर योग्य Assessment Year, Online filing mode आणि Status म्हणून Individual निवडा. 1 एप्रिल 2025 ते 31 मार्च 2026 या कालावधीतील उत्पन्नासाठी Assessment Year 2026–27 निवडा.
पायरी ४: योग्य ITR Form निवडा
साधे उत्पन्न असलेल्या अनेक निवासी व्यक्तींसाठी ITR-1—Sahaj योग्य असू शकतो. यात लागू अटींनुसार पगार/पेन्शन, एक house property, bank interest, family pension आणि इतर पात्र स्रोतांचा समावेश होऊ शकतो.
Business income, काही capital gains, foreign assets, एकापेक्षा जास्त house property किंवा वगळलेले उत्पन्न असल्यास ITR-1 योग्य नसू शकतो. शंका असल्यास portalवरील प्रश्नांची मदत घ्या किंवा करसल्लागाराचा सल्ला घ्या.
Assessment Year 2026–27 साठी नवीन करप्रणालीमध्ये:
₹4 लाखांपर्यंतचे उत्पन्न मूलभूत करमुक्त मर्यादेत येते.
पात्र निवासी व्यक्तींना लागू अटींनुसार एकूण उत्पन्न ₹12 लाखांपर्यंत असल्यास कलम 87A अंतर्गत करसवलत मिळू शकते.
त्यामुळे सवलतीमुळे अंतिम कर शून्य असला, तरी उत्पन्न मूलभूत करमुक्त मर्यादेपेक्षा जास्त असल्यास ITR दाखल करणे आवश्यक असू शकते.
काही भांडवली नफा, लॉटरीसारखे विशेष दराने कर आकारले जाणारे उत्पन्न वेगळ्या प्रकारे हाताळले जाऊ शकते.
AY 2026–27 साठी नवीन करप्रणाली ही default regime आहे. जुनी आणि नवीन करप्रणाली तुमचे उत्पन्न, deductions, गुंतवणूक व आर्थिक परिस्थितीनुसार तुलना करा. मित्र किंवा सहकाऱ्याने एखादी regime निवडली म्हणून तीच निवडू नका.
पायरी ६: Pre-filled माहिती पडताळा
वैयक्तिक माहिती, salary/pension, house-property income, savings/FD interest, dividend, इतर उत्पन्न, deductions, TDS, tax paid आणि ref
und bank account हे सर्व तपासा. Pre-filled data ही फक्त मदत आहे; अचूक व संपूर्ण माहिती देण्याची जबाबदारी तुमची आहे.
पायरी ७: कर गणना तपासा
Portal कर देय आहे, कर शून्य आहे किंवा refund मिळणार आहे हे दाखवेल. काही कर बाकी असल्यास अधिकृत e-Pay Tax सुविधेतून भरा आणि return submit करण्यापूर्वी माहिती update करा.
पायरी ८: Preview करून Submit करा
Submit करण्यापूर्वी Assessment Year, tax regime, total income, TDS claim, bank details, tax/refund amount आणि कोणतेही उत्पन्न राहिले नाही ना हे तपासा.
पायरी ९: ITR e-Verify करा
Return submit केल्यावर काम पूर्ण होत नाही; त्याचे verification करणे आवश्यक आहे. Aadhaar OTP, Net Banking, Bank Account EVC, Demat Account EVC किंवा लागू असल्यास Digital Signature यांपैकी पर्याय उपलब्ध असू शकतात. वैयक्तिक taxpayerसाठी Aadhaar OTP हा सामान्यतः सोपा पर्याय आहे.
पायरी १०: Acknowledgement डाउनलोड करून जतन करा
Successful verificationनंतर ITR-V acknowledgement, पूर्ण filed return, tax-computation summary आणि लागू असल्यास tax-payment challan डाउनलोड करा. प्रत्येक Assessment Yearसाठी स्वतंत्र digital folder तयार करा. भविष्यात या छोट्या सवयीचा मोठा उपयोग होईल. 😊
ITR स्वेच्छेने दाखल करण्याचे फायदे
1. अधिकृत आर्थिक इतिहास तयार होतो
ITR हे तुमच्या घोषित वार्षिक उत्पन्नाचे शासनमान्य रेकॉर्ड बनते—अंतिम कर शून्य असला तरी. नियमित नोंद भविष्यात उत्पन्न वाढल्यावर उपयोगी पडते.
2. बँक कर्जाच्या अर्जाला आधार मिळू शकतो
गृहकर्ज, वाहनकर्ज, व्यवसाय कर्ज, वैयक्तिक कर्ज किंवा इतर क्रेडिट सुविधांसाठी बँका मागील ITR acknowledgements मागू शकतात. ITRमुळे कर्ज मंजूर होईलच असे नाही; मात्र आर्थिक कागदपत्रे अधिक सक्षम होतात.
3. व्हिसा अर्जात उपयोग होऊ शकतो
देश आणि व्हिसाच्या प्रकारानुसार दूतावास उत्पन्न व करनोंदी मागू शकतो. नियमित ITR तुमची आर्थिक पार्श्वभूमी दाखवण्यास मदत करते; मात्र व्हिसा मंजुरीची हमी देत नाही.
4. Income-tax refund मिळवता येतो
अंतिम करदायित्व शून्य असूनही नियोक्ता किंवा बँकेने TDS कापला असेल, तर refund मागण्यासाठी सामान्यतः ITR दाखल करावा लागतो.
5. आर्थिक शिस्त निर्माण होते
ITR भरताना वार्षिक उत्पन्न, पगार किंवा पेन्शन, बचत व FD व्याज, लाभांश, गुंतवणूक, TDS आणि इतर व्यवहार यांची माहिती समजते. आपल्या आर्थिक स्थितीची जाणीव ठेवणे हेसुद्धा Awareness Intelligence आहे.
माझे आवाहन
तुमचे उत्पन्न खरोखरच करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असेल आणि ITR दाखल करणे अनिवार्य नसेल, तरी स्वेच्छेने ITR दाखल करण्याचा विचार करा.
ITRकडे फक्त tax-compliance form म्हणून पाहू नका. तुमच्या आर्थिक प्रवासाची सुरुवात म्हणून त्याकडे पाहा.
आजची कृती: आयकर देय नसला तरी ITR दाखल करा. आजच तुमचे आर्थिक रेकॉर्ड तयार करा आणि उद्याच्या प्रगतीसाठी स्वतःला सज्ज करा.
सकारात्मक संकल्प: “आज माझे उत्पन्न कदाचित करपात्र नसेल; पण एक दिवस मी अभिमानाने आयकर भरण्याइतके उत्पन्न कमवेन आणि राष्ट्रनिर्मितीत योगदान देईन.”
माझे शेवटचे आवाहन
सर्वप्रथम तुम्ही स्वतःचे ITR दाखल करायला शिका. त्यानंतर तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांना आणि जवळच्या गरजू व्यक्तींनाही त्यांचे साधे ITR दाखल करण्यासाठी मदत करा.
मी स्वतः हा प्रयोग आमच्या सोसायटीमध्ये केला. आमच्या सोसायटीच्या बॅक ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्या महिला अकाउंटंटला मी स्वतःचे ITR कसे दाखल करायचे हे शिकवले. त्यानंतर मी तिला तिच्या पतीचे ITR स्वतः दाखल करण्याचे आव्हान दिले—आणि तिने ते यशस्वीपणे पूर्ण केले! 👍
तुम्हीही हे उपयुक्त कौशल्य शिकून घ्या. ITR दाखल करण्याची प्रक्रिया व्यवस्थित समजून घेतल्यानंतर तुम्ही इतरांनाही मार्गदर्शन करू शकता. आवश्यक ज्ञान, जबाबदारी आणि लागू नियम समजून घेतल्यास, साधे ITR दाखल करण्यासाठी सेवा देऊन योग्य service charge आकारण्याची संधीही निर्माण होऊ शकते. मात्र व्यवसाय उत्पन्न, capital gains, foreign assets किंवा गुंतागुंतीच्या प्रकरणांसाठी Chartered Accountant किंवा पात्र करव्यावसायिकाचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
या लेखामुळे तुम्ही स्वतःचे ITR यशस्वीपणे दाखल केले, तर MuktAIला धन्यवाद देण्याचा सर्वांत चांगला मार्ग म्हणजे—ही Awareness Intelligence तुमच्या कुटुंबातील आणि आसपासच्या लोकांपर्यंत पोहोचवा. 😊
आपल्या घरातील मदतनीस, स्वयंपाक करणाऱ्या महिला, ड्रायव्हर तसेच सोसायटीतील सुरक्षा रक्षक, सफाई कर्मचारी, माळी आणि इतर कर्मचारी हे आपल्या कुटुंब व सोसायटी जीवनाचा महत्त्वाचा भाग आहेत. आपण ITR दाखल करायला शिकल्यानंतर, त्यांनाही त्याचे फायदे समजावून सांगूया आणि आवश्यक असल्यास सुरक्षितपणे ITR दाखल करण्यासाठी मदत करूया. 😊
Content creators, if your account has been monetized and you have started earning from your content, take some time from your busy schedule to file your ITR—even if no income tax is currently payable.
It helps you build an official financial record of your growing creator journey. Today, your income may not be taxable—but one day, you may proudly become an income-tax payer! 😊
स्वतः शिका • स्वतः करा • इतरांना शिकवा • सर्वांसोबत प्रगती करा
MuktAI – AI शिका, Awareness Intelligenceसह www.MuktAI.in
Note: I originally wrote this blog post in July 2017. I have now revisited and updated it with the latest information, practical guidance, and important developments related to ITR filing.
Disclaimer | महत्त्वाची सूचना
हा लेख सर्वसाधारण जनजागृती आणि शैक्षणिक उद्देशाने लिहिला आहे. आयकर नियम व मुदती बदलू शकतात आणि प्रत्येक व्यक्तीची परिस्थिती वेगळी असते. ITR दाखल करण्यापूर्वी अधिकृत आयकर पोर्टलवर अद्ययावत नियम तपासा किंवा पात्र करव्यावसायिकाचा सल्ला घ्या.
.jpeg)
